اطلاعـــــــیه مطـــــــبوعاتی
یافــــته های
گزارش جهانی 2025 نظارت از پاک سازی ماین های ضد نفر و مساعدت به قربانیان
کنفرانس مطبوعاتی که توسط السو در گذشته در کابل برگزارش شده بود
11 دسمبر 2025 – کابل، افغانستان
گزارش سالانه نظارت از ماین ضد نفر و مهمات خوشه ای[1] یکی ازمهمترین گزارشهای است که توسط سازمان بین المللی مبارزه علیه ماین [2]تهیه می شود. هدف این گزارش جمع آوری معلومات در باره تلفات، استفاده، حمایت قربانیان، پاک سازی، منع، تولید ماین و اجرای معاهده بین المللی ضد ماین[3] می باشد. بیست و هفتم گزارش نظارت از ماین های زمینی سال 2025 این نهاد به تاریخ 1 دسمبر 2025 در ژنیو، سوئیس نشر گردید. محتوای این گزارش درقسمت آمارقربانیان ماین ازاول جنوری الی آخر دسمبر 2024 شامل می شود
افغانستان منحیث یکی از 166 عضو معاهده ضد نفردر پاکسازی و محو ماین ضد نفر و مساعدت به قربانیان مکلفیت حقوق دارد
موسسه افغان های متاثرازماین (آلسو) همه ساله این گزارش را به منظور اگاهی و دادخواهی علیه استفاده ماین و توجه به مشکلات قربانیان ماین در قالب
فعالیت هایش درافغانستان به نشر می رساند، تا از یکطرف توجه بیشتری به حقوق و نیاز مندی های قربانیان ماین صورت گیرد و از طرف دیگر از روند ماین پاکی که یکی از مهمترین مسوولیت های افغانستان در تطبیق معاهده ضد ماین میابشد، به مردم اگاهی لازم را برساند
آمار قربانیان ماین در سال 2024 در سطح جهان
به اساس این گزارش، به تعداد 6279 نفر در سال 2024 در 52 کشور قربانی ماین گردیده اند که بیانگر افزایش در گراف قربانیان در چهار سال گذشته میباشد. تعداد کشته شده گان 1945 و زخمی شده گان 4325 گزارش شده است. این گزارش می افزاید که 90% (5385 نفر) مجموع قربانیان افراد ملکی،46% (1701 نفر)کشته و زخمی شده گان اطفال، 85% مردان و پسران و 15% آن را زنان تشکیل می دهند. بیشترین تلفات ماین در سال 2024 ناشی از ماین های تعبیه شده بوده.
مجموع تلفات ماین درجریان سال 2024 در افغانستان
به اساس این گزارش در جریان سال 2024 در افغانستان به تعداد 624 نفر توسط ماین کشته یا زخمی گردیده اند که همه افراد ملکی بوده اند. یعنی بطور میانگین 52 نفر هر ماه در سال گذشته یا جان شان را دست داده و یا اینکه یکی از اعضای بدن شان را و یا هم مجروح شده.
بعد از میانمار و سوریه افغانستان بلندترین (12%) مجموع تلفات جهانی را از ناحیه ماین در جهان دارد. همچنان این گزارش نشان می دهد که ازاین میان 230 نفر کشته (37%) و 394 نفر(63%) زخمی گردیده اند. به تعداد 531 نفر(84%) از کشته و زخمی شده گان را طبقه ذکور، 93 نفر (16%) کشته و زخمی شدگان آن را طبقه اناث، از این میان 323 نفر(52%) آنان را
اطفال و 301 نفر(48%) آنرا را بزرگ سالان تشکیل می دهند.
به اساس این گزارش، از سال 1979 الی 2024 به تعداد 39489 نفر در افغانستان قربانی ماین های ضد نفر و دیگر مهمان منفجره ناشده، شده اند. ولی این فقط نشان دهنده امار ثبت شده و گزارش شده است. السو به این باور است که تعداد اصلی قربانیان به خیلی بیشتر از این است چون همه اما حادثات ماین و دیگر مهمات منفجر ناشده در اطراف و اکناف کشور، خصوصا در جریان جنگ ها گزارش نشده و از طرف دیگر خیلی روشن نیست که ایا آمار گزارش شده شامل همه ی قربانیان افراد امنیتی و نظامی هم است، یا خیر، چون ممکن است خیلی از قربانیان امنیتی و نظامی در جریان جنگ ها محرم باقی مانده باشد.
به اساس گزارش، افغانستان در جمع کشور های قرار دارد که دچار اختلالات گسترده در زمینه خدمات صحی شده است در حالیکه ماده 6.3 معاهده منع ماین ضد نفر خدمات صحی را بر علاوه خدمات توانبخشی، شمولیت اجتماعی-اقتصادی، خدمات روان درمانی و مشوره همتا، به قربانیان ماین یکی از اساسی ترین بخش خدمات شناخته و اعضای معاهده ملزم به ارایه خدمات مذکور به تمام قربانیان ماین می باشد
بر اساس یافتههای این گزارش، در سال 2024 بیش از یک میلیارد دلار آمریکایی به فعالیتهای ضد مین و کمک به قربانیان تخصیص داده شده که در مقایسه با سال قبل، افزایش 12% درصدی را نشان میدهد. اما حمایت مالی در زمینه فعالیت های ضد ماین در افغانستان و یمن به شدت کاهش یافته است. بیشترین سهم در این حمایت مالی از سوی ایالات متحده آمریکا، آلمان و اتحادیه اروپا ارائه شده است. گزارش مذکور همچنان ارایه میدهد که در سال 2024 کشور های چون میانمار، روسیه، ایران و کوریای شمالی از ماین های ضد نفر استفاده کرده است. گروه های مسلح نیز در کشور های کولمبیا، هند، میانمار، پاکستان و فلسطین (غزه) از ماین های کرده و استفاده از این مینها در منطقه ساحل آفریقا به طور فزایندهای افزایش یافته است
تمویل بینالمللی اختصاصیافته برای مساعدت به قربانیان در سطح جهان و در مجموع به 36.4 میلیون دالر رسید که در مقایسه با سال 2023 کاهش 23 درصدی را نشان میدهد و تنها 5 درصد از مجموع تمویل اقدامات ماین را تشکیل میدهد. آلمان بزرگترین کمک کننده در بخش مساعدت به قربانیان بود.حمایت مالی برای فعالیت های مای پاکی و قربانیان ماین در افغانستان
امار دقیق حمایت مالی برای افغانستان در سال گذشته ارایه نشده است ولی در دورهٔ پنج سالهٔ 2019 تا 2023، افغانستان در مجموع حدود 244 میلیون دالر کمکهای بینالمللی برای اقدامات ماین دریافت کرده است. از سال 2010 تا 2020، روند نزولی حمایتها از افغانستان آشکار بود؛ بهگونهای که میزان کمکها از 102 میلیون دالر در سال 210 به 42 میلیون دالر در سال 2020 کاهش یافت. در حالیکه در سالهای 2021 و 2022 کمکهای بینالمللی افزایش داشت، سال 2023 شاهد کاهش قابل ملاحظه بود
در همین دورهٔ پنجسالهٔ 2019 تا 2023، افغانستان پس از عراق و اوکراین سومین دریافت کنندهٔ بزرگ کمکهای بینالمللی برای اقدامات ماین به شمار میرفت
نظر به شنیده های السو از موسسات ملی ماین پاکی حمایت مالی در سال 2024 در حال کاهش بوده است. السو منحیث یکی از موسسات که در بخش مساعدت به قربانیان و اشخاص دارای معلولیت، شاهد کاهش چشم گیر حمایت مالی بین سال های 2021 و 2025 در زمینه مساعدت قربانیان ماین است
حمایت و چالش های قربانیان ماین در افغانستان
افغانستان معاهده منع ماین ضد نفر را درسال 2003 امضا و تصویب نمود که مطابق این پیمان در قسمت محو و پاک سازی ماین و حمایت از حقوق قربانیان ماین مکلفیت حقوقی دارد که تلاش های همه جانبه را انجام دهد. درضمن دولت افغانستان مسوولیت دارد که تا ماه مارچ 2030 افغانستان را از ناحیه ماین های ضد نفر بطور کامل پاکسازی نماید. برای سومین بار اعضای معاهده ضد ماین، درخواست افغانستان را برای تمدت پاکسازی ماین در جلسه ی که در ماه نوامبر در کشور کامبوج برگزار شده بود، پذیرفت. فعالیت های ماین پاکی در افغانستان از سال های 1980 بدینسو ادامه دارد و بعد از ملحق شده افغانستان به معاهده بین المللی ضد ماین در سال 2003، این فعالیت ها افزایش یافته است. ولی متأسفانه در مساعدت به قربانیان کاهشی لازم صورت نگرفت
تلاش حکومت افغانستان در راستای حمایت و شمولیت اجتماعی اشخاص دارای معلولیت و قربانیان منجمله تدوین پالیسی استخدام اشخاص دارای معلولیت، الحاق به پیمان ها و کنواسیون های بین المللی همچون میثاق حقوق اشخاص دارای معلولیت، میثاق بین اللمی منع مهمات خوشه ای که دارای مکلفیت قرباناین نیز است، همچنان تهیه استراتیژی ملی معلولیت در همکاری با سازمان های ذیدخل و پاک سازی ماین پیشرفت های داشته؛ ولی با توجه به چالش های بزرگ موجوده تلاش و توجه بیشتر از جانب دولت افغانستان لازم است.
نظربه این گزارش تعداد زیادی از افراد ملکی که از اثر ماین زخمی و معلول گردیده که با چالش های متعدد روبرو می باشند که نیاز به کمک و حمایت جدی دارند؛ پس لازم است که از جانب دولت در روشنایی پیمان منع ماین و سایر قوانین ملی و بین المللی که دولت به آن متعهد است، اقدامات اساسی را جهت شمولیت قربانیان ماین و اشخاص دارای معلولیت و دسترسی آنان به خدمات صحی، مشوره های روحی و روانی، تعلیم و تربیه، کار، اطلاعات و ارتباطات و بازتوانی اتخاذ نماید
به اساس یافته های این گزارش حمایت از قربانیان از ناحیه واگیری ویروس کرونا در سطح جهان شدیدا متاثر گردیده است. از طرف دیگر حمایت از جانب تمویل کنندگان در سال 2024 دربخش حمایت از قربانیان نیز کاهش یافته است؛ بنابراین دسترسی قربانیان ماین و سایر افراد دارای معلولیت را به کار، امرار معیشت، خدمات صحی و بازتوانی محدود نموده است
با درنظرداشت یافته های این گزارش و چالش های قربانیان و اشخاص دارای معلولیت در افغانستان آلسو از ماین توصیه های ذیل را پیشنهاد می نماید
دولت افغانستان باید معاهده بین المللی ضد ماین را بصورت کل و درست تطبیق کند
دولت افغانستان باید در راستای حمایت از قربانیان ماین و بمب های خوشه ی و اشخاص دارای معلولیت در بخش امرار معیشت، خدمات صحی، پاسخگویی در حالت اضطرار و ارایه خدمات بازتوانی، مشوره های روحی و روانی داشته باشند و بودجه مشخصی را از بودجه ملی دراین بخش اختصاص دهد و پالسی های مرتبط اش را بر اساس حقوق بشر اشخاص دارای معلولیت عیار و اجرا کند از دولت محترم میخواهیم با مشارکت اشخاص دارای معولیت، موسسات فعال در این زمینه را در نظر بگیرد
ما انتظار جدی از دولت محترم، ملل متحد و موسسات بین الملی داریم که به حقوق افراد ملکی بخصوص قربانیان ماین و اشخاص دارای معلولیت داشته باشند
ما از سازمان های بین المللی و تمویل کننده گان می خواهیم که در بخش حمایت از قربانیان ماین، اشخاص دارای معلولیت توجه لازم را داشته باشند تا اشخاص دارای معلولیت مانند سایر افراد جامعه بتوانند به حقوق اساسی شان به طور مساویانه دسترسی داشته باشند. دولت افغانستان باید پلان عمل جدید[4] که در ماه نوامبر 2024 تصویب شد، عملی کند و از موسسات و انجمن های ملی فعال در این زمینه حمایت همه جانبه کند.
دولت افغانستان باید میثاق بین المللی اشخاص دارای معلولیت[5] بر علاوه میثاق ماین ضد نفر و میاق منع بمب های خوشه ی، را تطبیق کند و از انجام ان به ارگان های مرتبط ملل متحد گزارش بدهد
****
لنډ او غیررسمي ژباړه په پښتو کې
د آلسو مطــــبوعاتي خـــــبرپاڼه
د ۲۰۲۵ کال د نړیوال څار راپور موندنې د ضد افرادو ماینونو د پاکولو او د قربانیانو د ملاتړ په اړه
_________________________
کلنی راپور د ضد افرادو ماینونو او خوشهیي مهماتو د څار د نړیوال کمپاین د ماینونو د بندیز – د خوشهیي مهماتو د ائتلاف (ICBL-CMC) له مهمو خپرونو څخه شمېرل کېږي. د دې راپور موخه د تلفاتو، کارونې، د قربانیانو د ملاتړ، پاکولو، منع، تولید او د ماین ضد نړیوال تړون د پلي کېدو اړوند معلومات راټولول او وړاندې کول دي
د ۲۰۲۵ کال د ماینونو د څار ۲۷م کلنی راپور د دسمبر پر لومړۍ نېټه په ژنیو، سویس کې خپور شو. د راپور احصایې د ۲۰۲۴ کال د جنورۍ له لومړۍ تر دسمبر تر پایه رانغاړي
افغانستان د ضد افرادو د ماینونو د بندیز تړون د ۱۶۶ غړو هېوادونو له ډلې څخه دی او د ماینونو د پاکولو او د قربانیانو د ملاتړ په برخه کې حقوقي مکلفیت لري
د افغان د ماینځپلو مؤسسه (آلسو) هر کال دا راپور د پوهاوي، عامه وکالت او د ماین د کارونې پر ضد د مبارزې او د قربانیانو د ستونزو د راپورته کولو په هدف خپروي، څو له یوې خوا د قربانیانو د اړتیاوو او حقونو په اړه جدي پام وشي او له بلې خوا د ماین پاکۍ د بهیر په اړه چې د افغانستان له مهمو مسؤلیتونو څخه دی، خلکو ته لازم معلومات ورسوي.
د ۲۰۲۴ کال نړیوال احصایې
په ۵۲ هېوادونو کې ۶۲۷۹ کسان د ماین ښکار شوي
۱۹۴۵ وژل شوي او ۴۳۲۵ ټپیان شوي
۹۰٪ قربانیان ملکي وګړي دي
۴۶٪ ماشومان دي (۱۷۰۱ کسان)
۸۵٪ نارینه او هلکان، ۱۵٪ ښځې او نجونې
د افغانستان احصایې په ۲۰۲۴ کال کې
۶۲۴ ملکي وګړي وژل شوي یا ټپیان شوي
په اوسط ډول هره میاشت ۵۲ کسان د ژوند یا د بدن غړي له لاسه ورکړي
افغانستان د میانمار او سوریې وروسته د نړۍ درېیم هېواد دی چې د ماین له امله ۱۲٪ نړیوال تلفات لري.
د دغو تلفاتو له ډلې ۲۳۰ کسان، چې ۳۷ سلنه جوړوي، وژل شوي او ۳۹۴ کسان، چې ۶۳ سلنه دي، ټپیان شوي دي. همدارنګه د ټولو قربانیانو ۵۳۱ تنه، چې ۸۴ سلنه کېږي، نارینه او ۹۳ تنه، چې ۱۶ سلنه دي، ښځې وې. له قربانیانو څخه ۳۲۳ ماشومان، چې ۵۲ سلنه جوړوي، او ۳۰۱ لویان، چې ۴۸ سلنه دي، د دې پېښو اغېزمن شوي دي.
له ۱۹۷۹ څخه تر ۲۰۲۴ پورې په افغانستان کې ۳۹۴۸۹ کسان د ماینونو او ناچاودو مهماتو قرباني شوي دي. آلسو باور لري چې حقیقي شمېر تر دې ډېر لوړ دی، ځکه ډېری پېښې د جګړو پر مهال نه دي ثبت شوې او هم څرګنده نه ده چې د امنیتي ځواکونو تلفات په احصایو کې شامل دي که نه
د خدمتونو او ملاتړ وضعیت
راپور څرګندوي چې افغانستان د روغتیایي خدماتو له پراخو ګډوډیو سره مخ دی، په داسې حال کې چې د ماین ضد تړون د ۶.۳ مادې له مخې روغتیايي خدمتونه، بیا رغونه، ټولنیز-اقتصادي شاملول، رواني مشورې او د همتايي ملاتړ خدمتونه د قربانیانو لپاره کلیدي حقونه ګڼل کېږي
نړیوال تمویل
په ۲۰۲۴ کال کې له یو میلیارد ډالرو زیات د ماین ضد فعالیتونو لپاره ځانګړي شوي، چې د تېر کال په پرتله ۱۲٪ زیاتوالی ښيي
خو په افغانستان او یمن کې مالي ملاتړ په شدیده توګه راکم شوی دی
ډېری مرسته د امریکا، جرمني او اروپايي اتحادیې لخوا برابره شوې
میانمار، روسیه، ایران او شمالي کوریا د ضد افرادو ماینونه کارولي، او وسلهوالې ډلې په کولمبیا، هند، میانمار، پاکستان او فلسطین (غزه) کې هم د ماین کارونې ته دوام ورکوي
د قربانیانو لپاره نړیوال ملاتړ په ۲۰۲۴ کال کې ۳۶.۴ میلیونه ډالرو ته راکښته شوی چې د ۲۰۲۳ کال په پرتله ۲۳٪ کمښت ښيي
د افغانستان لپاره مالي ملاتړ
افغانستان د ۲۰۱۹–۲۰۲۳ کلونو په موده کې ۲۴۴ میلیونه ډالر د ماین ضد مرستې ترلاسه کړې
د ۲۰۱۰ څخه تر ۲۰۲۰ پورې د مرستو کچه له ۱۰۲ میلیونو څخه ۴۲ میلیونو ته راکمه شوې وه
په ۲۰۲۱ او ۲۰۲۲ کې مرستې لوړې شوې، خو په ۲۰۲۳ کال کې یو ځل بیا کمې شوې
آلسو د ملي ماین پاکۍ مؤسسو له راپورونو اورېدلي چې په ۲۰۲۴ کال کې مالي ملاتړ په دوامداره توګه کم شوی
د قربانیانو د ملاتړ ستونزې
افغانستان په ۲۰۰۳ کال کې د ماین ضد تړون لاسلیک او تصویب کړی او مکلف دی چې تر مارچ ۲۰۳۰ پورې ټول ضد افرادو ماینونه په بشپړ ډول پاک کړي. د ماین پاکۍ لپاره د افغانستان د ضربالاجل د غځولو غوښتنه درېیم ځل د تړون د غړو لخوا ومنل شوه
که څه هم د حکومت له لوري د معیوبو کسانو د استخدام پالیسي، د معیوبیت نړیوال تړون، د خوشهیي مهماتو تړون، او ملي ستراتیژۍ جوړول مثبت ګامونه دي، خو د قربانیانو په عملي ملاتړ کې لا هم کافي پرمختګ نه دی شوی
راپور ښيي چې د ماین ډېری قربانیان له ګڼو اقتصادي، ټولنیزو، روغتیایي او رواني ستونزو سره مخ دي او عاجلې مرستې ته اړتیا لري. دولت باید د ماین ضد تړون او ملي قوانینو له مخې قربانیانو ته د روغتیا، تعلیم، کار، بیا رغونې، رواني مشورو او ټولنیز شاملېدو زمینه برابره کړي
د آلسو سپارښتنې
دولت افغانستان دې د ضد افرادو د ماین تړون ټولې مادې په بشپړ ډول او سمه توګه تطبیق کړي
دولت دې د ماین او خوشهیي بمونو د قربانیانو او معیوبو کسانو لپاره ځانګړې بودیجه وټاکي او پالیسۍ د بشري حقونو له معیارونو سره سم کړي
له دولت، ملګرو ملتونو او نړیوالو مؤسسو څخه جدي تمه کېږي چې د ملکیانو، په ځانګړي ډول د ماین قربانیانو او معیوبو کسانو حقونه خوندي کړي
له نړیوالو سازمانونو او تمویل کوونکو غوښتنه کېږي چې د ماین قربانیانو او معیوبو کسانو په ملاتړ کې پام زیات کړي، تر څو دغه قشر د ټولنې د نورو غړو په شان خپلو بنسټیزو حقونو ته برابر لاسرسی ولري
دولت دې د ۲۰۲۴ کال د نوامبر نوی تصویب شوی عمل پلان عملي کړي او له ملي بنسټونو جدي ملاتړ وکړي
دولت افغانستان دې د معیوبیت نړیوال تړون، د ضد افرادو ماین تړون او د خوشهیي بمونو د منع تړون بشپړ تطبیق یقیني کړي او اړوندو ادارو ته راپور ورکړي
[1] Landmine and Cluster Munition Monitor
[2] International Campaign to Ban Landmine – Cluster Munition Coalition (ICBL-CMC)
[3] Mine Ban Treaty (MBT)
[4] Siem Reap-Angkor Action Plan (SRAAP)
[5] Convention on the Rights of Persons with Disabilities (CRPD)
